26 marca 2026 r. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła Kresladi (marnetegragene autotemcel) – pierwszą terapię genową przeznaczoną dla dzieci z ciężkim niedoborem leukocytarnych cząstek adhezyjnych I (LAD-I). Nowe leczenie skierowane jest do pacjentów z mutacjami w genie ITGB2, którzy nie mają zgodnego w układzie HLA dawcy do przeszczepienia, oferując im długo wyczekiwaną alternatywę terapeutyczną.
Patomechanizm choroby
Ciężki niedobór leukocytarnych cząstek adhezyjnych I (LAD-I) to rzadki, dziedziczny niedobór odporności wynikający z mutacji w genie ITGB2, który koduje białko CD18 – kluczowy element cząsteczek adhezyjnych na powierzchni neutrofilów. Zaburzenia w kompleksach CD11/CD18 uniemożliwiają prawidłowe przyleganie leukocytów do śródbłonka naczyń, a tym samym ich migrację do ognisk zapalnych. W efekcie neutrofile nie są w stanie skutecznie przemieszczać się ani eliminować patogenów za pomocą fagocytozy. Ten defekt prowadzi do głębokiego upośledzenia odpowiedzi immunologicznej, czego konsekwencją są nawracające, ciężkie infekcje bakteryjne i grzybicze, często zagrażające życiu już we wczesnym dzieciństwie. Skutkuje to dużą śmiertelnością już w pierwszej dekadzie życia.
Dotychczasowe opcje terapeutyczne i znaczenie nowej terapii Kresladi
Do tej pory postępowanie terapeutyczne u pacjentów z LAD-I opierało się głównie na leczeniu objawowym, którego podstawą była intensywna antybiotykoterapia stosowana zarówno w ostrych epizodach zakażeń, jak i w wybranych przypadkach profilaktycznie. Natomiast, jedynym sposobem leczenia istoty choroby, był allogeniczny przeszczep komórek macierzystych układu krwiotwórczego. Ta forma terapii jest obarczona istotnym ryzykiem powikłań oraz znaczną śmiertelnością, szczególnie u pacjentów bez zgodnego dawcy HLA.
Zatwierdzenie terapii genowej Kresladi stanowi istotny przełom, ponieważ wprowadza nową, ukierunkowaną przyczynowo opcję terapeutyczną dla pacjentów, którzy dotychczas mieli bardzo ograniczone możliwości leczenia, zwłaszcza w przypadku braku odpowiedniego dawcy do przeszczepu.
Charakterystyka terapii genowej Kresladi
Kresladi to terapia genowa wykorzystująca własne hematopoetyczne komórki macierzyste pacjenta, które są genetycznie modyfikowane w celu wprowadzenia funkcjonalnych kopii genu ITGB2. Po kondycjonowaniu pacjenta, pojedyncza dawka Kresladi jest podawana dożylnie. Dzięki temu nowo wprowadzone geny umożliwiają białym krwinkom, w tym neutrofilom, przywrócenie prawidłowej ekspresji cząsteczek CD18 i CD11a na ich powierzchni, co zapewnia komórkom ponowną skuteczność w reagowaniu na infekcje. W efekcie terapia eliminuje przyczynę ciężkiej postaci LAD-I, oferując pacjentom skuteczniejszą, przyczynową metodę leczenia.
Skuteczność terapii genowej Kresladi
Skuteczność leku Kresladi została oceniona w otwartym, jednoramiennym, wieloośrodkowym badaniu, w którym głównym wskaźnikiem poprawy była ekspresja cząsteczek CD18 i CD11a na powierzchni neutrofilów. Już po 12 miesiącach od infuzji obserwowano wzrost ekspresji obu cząsteczek, a efekt utrzymywał się do 24. miesiąca. Wzrost ekspresji CD18 i CD11a odzwierciedla poprawę funkcji kompleksu białkowego na powierzchni neutrofilów, co jest wykorzystywane jako zastępczy punkt końcowy przewidujący korzyści kliniczne u pacjentów z LAD-I. Ostateczne korzyści kliniczne stosowania Kresladi będą monitorowane i potwierdzane w ramach wymagań po wprowadzeniu leku do obrotu.
Bezpieczeństwo terapii Kresladi
Profil bezpieczeństwa terapii Kresladi oceniono na podstawie wyników badania klinicznego, które pozwoliło zidentyfikować najczęściej występujące działania niepożądane u leczonych pacjentów. Do najczęstszych należały: anemia, niski poziom płytek krwi i białych krwinek, owrzodzenia jamy ustnej, infekcje górnych dróg oddechowych, infekcje wirusowe, gorączka, gorączka neutropeniczna, nudności, wymioty, infekcje skóry, wysypka, zakażenia związane z urządzeniami naczyniowymi oraz zwiększone stężenie enzymów wątrobowych.
Nowa nadzieja dla pacjentów z LAD-I w Europie
Zatwierdzenie Kresladi przez FDA w USA daje europejskim pacjentom realną nadzieję na nową, przyczynową terapię genową, która może znacząco poprawić funkcję układu odporności i jakość życia. Choć lek nie jest jeszcze dostępny w Europie, zatwierdzenie przez FDA zwiększa prawdopodobieństwo jego rejestracji i umożliwia prowadzenie badań klinicznych lub programów wczesnego dostępu.
Firma Rocket Pharmaceuticals, Inc. otrzymała przyspieszoną rejestrację na priorytetową ocenę rzadkich chorób pediatrycznych, przy czym utrzymanie rejestracji będzie zależało od przeprowadzenia badań porejestracyjnych potwierdzających korzyści kliniczne leku.
Bibliografia: FDA Approves First Gene Therapy for Severe Leukocyte Adhesion Deficiency Type I.