Innowacyjna terapia genowa stanowi nową opcję leczenia dla dzieci cierpiących na rzadką, postępującą chorobę neurorozwojową. W dniu 19 września br. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła lek Fayuvi (rebisufligene etisparvovec-hopf), pierwszą terapię genową przeznaczoną dla dzieci z mukopolisacharydozą typu IIIA (MPS IIIA), znaną również jako zespół Sanfilippo typu A.
MPS IIIA to rzadka choroba dziedziczna, która stopniowo uszkadza mózg i układ nerwowy, powodując u dzieci utratę zdolności poznawczych, językowych i innych umiejętności rozwojowych w miarę upływu czasu. Do tego momentu leczenie ograniczało się do łagodzenia objawów, ponieważ nie istniała żadna zatwierdzona przez FDA terapia mająca na celu zmianę podstawowego przebiegu choroby.
„Administracja Trumpa jest zaangażowana w zapewnianie bezpiecznych i skutecznych terapii pacjentom o najpilniejszych, niezaspokojonych potrzebach medycznych. Zatwierdzenie leku Fayuvi stanowi historyczny moment dla dzieci i rodzin dotkniętych chorobą MPS IIIA, schorzeniem, w przypadku którego do tej pory nie istniała żadna zatwierdzona terapia zdolna zmienić jego wyniszczający przebieg” – powiedział pełniący obowiązki komisarza FDA Kyle Diamantas. „Terapia genowa niesie ze sobą ogromne nadzieje w leczeniu chorób rzadkich, takich jak zespół Sanfilippo typu A, a to przełomowe osiągnięcie odzwierciedla determinację FDA do podejmowania konkretnych działań”.
Fayuvi to jednorazowa terapia genowa podawana dożylnie, oparta na wektorze adenowirusowym serotypu 9 (adeno-associated virus serotype 9, AAV9) zastosowanym do wprowadzenia funkcjonalnej kopii genu SGSH do komórek pacjenta. Umożliwia to wytwarzanie sulfamidazy, czyli enzymu, którego brakuje lub którego poziom jest obniżony w przypadku MPS IIIA. Obecność sulfamidazy pozwala na prawidłowy rozkład heparanu siarczanowego w lizosomach i ogranicza jego szkodliwe gromadzenie się w całym organizmie oraz w mózgu.
„Dla rodzin dotkniętych zespołem Sanfilippo typu A przebieg tej choroby jest szczególnie trudny. Dzieci, które w pierwszych latach życia rozwijają się prawidłowo, z czasem doświadczają postępującego pogorszenia stanu zdrowia, a dotychczas nie było zatwierdzonego leczenia, które mogłoby spowolnić ten proces. Rodzice i lekarze zdecydowanie zbyt długo czekali na możliwość zastosowania takiej terapii” – powiedział Karim Mikhail, B. Pharm., M.S., dyrektor Centrum Oceny i Badań Produktów Biologicznych. „Zatwierdzenie leku Fayuvi stanowi istotny krok naprzód zarówno dla dzieci z zespołem Sanfilippo typu A i ich rodzin, jak i dla rozwoju terapii genowych stosowanych w leczeniu rzadkich i wyniszczających chorób. W przypadku tych schorzeń potrzeba bezpiecznych oraz skutecznych metod leczenia pozostaje szczególnie pilna”.
Bezpieczeństwo i skuteczność terapii Fayuvi oceniono w otwartym, jednoramiennym, wieloośrodkowym badaniu klinicznym z udziałem pacjentów pediatrycznych z MPS IIIA.
W badaniu oceniano średnie zmiany wyników testów funkcji poznawczych u pacjentów w wieku od 2 do 5 lat. U osób leczonych terapią Fayuvi obserwowano utrzymanie lub poprawę funkcji poznawczych, podczas gdy dane dotyczące naturalnego przebiegu choroby, pochodzące z historycznej grupy kontrolnej nieleczonych pacjentów, wskazują na ich stopniowe pogarszanie się w tym okresie rozwoju.
„Osiągnięcie istotnej korzyści w zakresie rozwoju neurologicznego po jednorazowym dożylnym podaniu terapii stanowi ważny krok w rozwoju terapii genowej. Wyniki te pokazują, że ogólnoustrojowe dostarczanie materiału genetycznego z wykorzystaniem wektora AAV9 może umożliwiać dotarcie do ośrodkowego układu nerwowego w stężeniach potencjalnie wystarczających do uzyskania efektu terapeutycznego u dzieci. Zatwierdzenie terapii podkreśla zaangażowanie FDA i firmy OTP w stosowanie rygorystycznych standardów oceny dowodów naukowych wraz z rozwojem terapii genowych” – powiedziała dr Megha Kaushal, M.Sc., pełniąca obowiązki zastępcy dyrektora Biura Produktów Terapeutycznych.
Bezpieczeństwo stosowania terapii Fayuvi oceniano u pacjentów pediatrycznych, którzy w ramach badań klinicznych otrzymali pojedynczą infuzję dożylną. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi, występującymi u ponad 5% pacjentów, były: podwyższone aktywności enzymów wątrobowych, nudności i wymioty, gorączka, zmniejszenie apetytu, zmniejszenie liczby białych krwinek i płytek krwi oraz podwyższone stężenie amylazy. Do istotnych ostrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa należy ryzyko wystąpienia mikroangiopatii zakrzepowej. Podobnie jak w przypadku innych terapii genowych wykorzystujących wektory AAV, istnieje potencjalne długoterminowe ryzyko integracji materiału genetycznego dostarczonego w ramach terapii z genomem komórek, co może potencjalnie prowadzić do rozwoju nowotworu.
Co ważne, terapię Fayuvi podaje się w placówce opieki zdrowotnej wyposażonej w sprzęt umożliwiający leczenie reakcji związanych z infuzją. Wszyscy pacjenci otrzymują leczenie kortykosteroidami, rozpoczynające się na jeden dzień przed infuzją i trwające co najmniej osiem tygodni po jej zakończeniu.
Lek Fayuvi uzyskał status leku sierocego, status przyspieszonej ścieżki rejestracji oraz status terapii przełomowej. FDA wydała firmie Ultragenyx Pharmaceutical, Inc. zezwolenie na wprowadzenie leku Fayuvi do obrotu.
Podsumowując, zatwierdzenie w Stanach Zjednoczonych terapii genowej Fayuvi przez FDA stanowi istotny krok w rozwoju metod leczenia dzieci z zespołem Sanfilippo typu A, dla których dotychczas nie istniało zatwierdzone leczenie modyfikujące przebieg choroby. Decyzja FDA otwiera nowy etap dla terapii Fayuvi, a dalsze postępy regulacyjne poza Stanami Zjednoczonymi będą istotne dla jej potencjalnej dostępności dla pacjentów w innych krajach.
Bibliografia: fda.gov.
