Skip to main content

Edycja genów w leczeniu ciężkiej hipertriglicerydemii – nowe dane kliniczne dotyczące terapii genowej CTX310

Firma CRISPR Therapeutics przedstawiła najnowsze wyniki badania klinicznego fazy 1b oceniającego CTX310, czyli eksperymentalną terapię genową polegającą na edycji genów in vivo, wykorzystującą technologię edycji genów CRISPR/Cas9 i ukierunkowaną na białko podobne do angiopoetyny 3 (ang. angiopoietin-like proteins 3). Badanie obejmuje pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią (sHTG).

Po jednorazowym podaniu CTX310 zaobserwowano w 30. dniu średnie obniżenie stężenia ANGPTL3 we krwi o 65%, a stężenia triglicerydów o 63% w porównaniu z wartościami wyjściowymi. Wyniki dotyczą uczestników, u których mediana wyjściowego stężenia triglicerydów przekraczała 1000 mg/dl. Wskazują one na potencjał terapii CTX310 jako jednorazowej terapii opartej na edycji genów, która mogłaby znaleźć zastosowanie u pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią, należących do grupy wysokiego ryzyka.

Dane zaprezentowano podczas sesji poświęconej najnowszym odkryciom naukowym w ramach konferencji AHA Scientific Sessions 2026. Stanowią one uzupełnienie wcześniejszych wyników badania klinicznego fazy 1a, obejmujących m.in. dane potwierdzające utrzymywanie się efektów terapeutycznych przez rok. Wyniki te przedstawiono podczas kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) w 2026 r., a następnie opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma The New England Journal of Medicine.

Niedawno amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) przyznała CTX310 status terapii zaawansowanej w medycynie regeneracyjnej RMAT (ang. Regenerative Medicine Advanced Therapy) w leczeniu ciężkiej hipertriglicerydemii oraz u pacjentów z podwyższonym stężeniem frakcji cholesterolu LDL (LDL-C).

Firma CRISPR Therapeutics kontynuuje badania nad CTX310 w ramach badania klinicznego fazy 1b, prowadzonego w ośrodkach w Stanach Zjednoczonych i innych krajach.

„Ciężka hipertriglicerydemia jest poważnym schorzeniem, związanym ze zwiększonym ryzykiem ostrego zapalenia trzustki i chorób sercowo-naczyniowych. U wielu pacjentów stężenie triglicerydów pozostaje podwyższone pomimo stosowania obecnie dostępnych metod leczenia” – powiedział dr Naimish Patel, dyrektor medyczny CRISPR Therapeutics. „To pierwsze dane dotyczące CTX310 uzyskane w specjalnie wyodrębnionej grupie pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią. Wskazują one na znaczne obniżenie stężenia triglicerydów po jednorazowym podaniu preparatu. Wyniki te dają nadzieję na opracowanie nowej metody leczenia dla pacjentów, u których potrzeby terapeutyczne pozostają w dużej mierze niezaspokojone”.

„U uczestników z ciężką hipertriglicerydemią jednorazowe podanie CTX310 było dobrze tolerowane i doprowadziło do znacznego obniżenia stężenia triglicerydów” – powiedział dr Ashish Sarraju, kardiolog profilaktyczny z Cleveland Clinic, który zaprezentował wyniki badania. „Uzyskane dane są obiecujące i wskazują na nową możliwość leczenia zaburzeń lipidowych. W przyszłości podejście to może pozwolić na opracowanie jednorazowej terapii dla pacjentów z różnymi zaburzeniami lipidowymi, które nadal trudno kontrolować przy użyciu dostępnych metod leczenia”.

Charakterystyka badania klinicznego fazy 1b

Badanie fazy 1b jest wieloośrodkowym badaniem otwartym. Do kohorty obejmującej pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią włączono 10 osób, u których stężenie triglicerydów w surowicy na czczo przekraczało 500 mg/dl. Każdy uczestnik otrzymał pojedynczy wlew dożylny CTX310 w stałej dawce: 40 mg u osób o masie ciała poniżej 85 kg lub 50 mg u osób ważących co najmniej 85 kg. Zastosowanie dawki dostosowanej do masy ciała miało umożliwić uzyskanie ekspozycji zbliżonej do dawki 0,8 mg/kg ocenianej wcześniej w badaniu fazy 1a. W kohorcie uwzględniono również jednego uczestnika badania fazy 1a, który otrzymał dawkę 56,5 mg. W badaniu oceniane są przede wszystkim bezpieczeństwo i tolerancja terapii, w tym występowanie toksyczności ograniczającej dawkę. Analizowane są także zmiany stężenia ANGPTL3, triglicerydów oraz innych parametrów gospodarki lipidowej, w tym frakcji cholesterolu nie-HDL (non-HDL-C), w kolejnych punktach czasowych po osiągnięciu maksymalnego stężenia. Uczestnicy są rekrutowani w ośrodkach w Nowej Zelandii, Australii, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Mediana wyjściowego stężenia triglicerydów w badanej grupie przekraczała 1000 mg/dl. Wszyscy uczestnicy chorowali na cukrzycę. U trzech osób (30%) w wywiadzie odnotowano zapalenie trzustki, natomiast u dwóch (20%) występowała kliniczna miażdżycowa choroba sercowo-naczyniowa.

Bezpieczeństwo i tolerancja terapii

Jednorazowe podanie CTX310 było dobrze tolerowane. W dniu zakończenia zbierania danych siedmiu uczestników pozostawało pod obserwacją przez co najmniej 90 dni. Nie odnotowano żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z podaniem CTX310 ani klinicznie istotnego wzrostu aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AST) lub aminotransferazy alaninowej (ALT). U jednego uczestnika wystąpiła reakcja związana z infuzją o nasileniu 2. stopnia. Objawy ustąpiły, a pacjent był w stanie ukończyć wlew. Nie zaobserwowano zdarzeń niepożądanych związanych z CTX310 o nasileniu 3. stopnia lub wyższym.

Najważniejsze wyniki dotyczące skuteczności

Przedstawione wyniki obejmują dane kliniczne dotyczące wszystkich 10 uczestników z ciężką hipertriglicerydemią, którzy otrzymali jednorazowe podanie CTX310. W momencie zakończenia zbierania danych każdy z nich był obserwowany przez co najmniej 30 dni.

W 30. dniu po podaniu terapii odnotowano następujące średnie zmiany w porównaniu z wartościami wyjściowymi:

  • ANGPTL3: obniżenie stężenia białka we krwi o 65%.
  • Triglicerydy (TG): obniżenie stężenia o 63%.
  • Cholesterol nie-HDL (non-HDL-C): obniżenie stężenia o 51%.
  • Apolipoproteina B (ApoB): obniżenie stężenia o 23%.

Zmiany stężenia nie-HDL-C i ApoB odzwierciedlają zmniejszenie ilości lipoprotein aterogennych. Zaobserwowano również średnie obniżenie stężenia cholesterolu LDL (LDL-C) o 16% w stosunku do niskiej średniej wartości wyjściowej wynoszącej 60 mg/dl. U uczestników obserwowanych przez co najmniej 90 dni utrzymywało się obniżenie stężenia ANGPTL3 i triglicerydów. W trakcie badania nie odnotowano przypadków ostrego zapalenia trzustki, mimo że u 30% uczestników choroba ta występowała w przeszłości.

Łącznie uzyskane wyniki wskazują na potencjał CTX310 jako jednorazowej terapii umożliwiającej znaczne obniżenie stężenia triglicerydów i lipoprotein aterogennych u pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią. Dotychczasowe dane wskazują również na korzystny profil tolerancji preparatu.

CRISPR Therapeutics kontynuuje badania nad CTX310 w kontekście różnych zaburzeń lipidowych. W ramach badania fazy 1b prowadzone są również prace z udziałem kolejnych kohort pacjentów.

Programy edycji genów w wątrobie in vivo

Firma CRISPR Therapeutics opracowała własną platformę dostarczania opartą na nanocząsteczkach lipidowych (LNP), która umożliwia edycję genów w komórkach wątroby z wykorzystaniem technologii CRISPR/Cas9 oraz autorskiej technologii edycji genów SyNTase™. Portfolio programów firmy dotyczących terapii in vivo obejmuje trzy projekty ukierunkowane na leczenie chorób układu sercowo-naczyniowego:

  • CTX310 – terapia ukierunkowana na białko ANGPTL3, rozwijana z myślą o leczeniu heterozygotycznej i homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej, mieszanych dyslipidemii oraz ciężkiej hipertriglicerydemii.
  • CTX340™ – terapia ukierunkowana na angiotensynogen (AGT), opracowywana z myślą o leczeniu opornego nadciśnienia tętniczego.
  • CTX321™ – terapia ukierunkowana na LPA, rozwijana dla pacjentów z podwyższonym stężeniem lipoproteiny(a) [Lp(a)].

Wśród pozostałych kandydatów na leki znajdujących się w portfolio firmy jest również CTX460™, opracowywany z wykorzystaniem technologii edycji genów SyNTase™ i ukierunkowany na gen SERPINA1. Preparat ten jest rozwijany z myślą o leczeniu niedoboru alfa-1-antytrypsyny (AATD).

O firmie CRISPR Therapeutics

CRISPR Therapeutics to firma biofarmaceutyczna rozwijająca terapie oparte na edycji genów, przeznaczone do leczenia poważnych chorób. Była jedną z pierwszych organizacji rozwijających technologię CRISPR/Cas9. Ważnym osiągnięciem firmy było zatwierdzenie CASGEVY® (exagamglogene autotemcel, exa-cel) – pierwszej na świecie terapii wykorzystującej technologię CRISPR, stosowanej u kwalifikujących się pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową i beta-talasemią zależną od transfuzji. Obecnie firma rozwija projekty badawcze w obszarze hemoglobinopatii, chorób sercowo-naczyniowych, autoimmunologicznych, nowotworowych i rzadkich. Rozwija również autorską platformę edycji genów SyNTase™ oraz współpracuje z partnerami biofarmaceutycznymi, w tym z Vertex Pharmaceuticals. Siedziba główna CRISPR Therapeutics AG znajduje się w Zug w Szwajcarii. Firma prowadzi także działalność badawczo-rozwojową w Bostonie i San Francisco.

Bibliografia:

NASI PARTNERZY